Thẩm định tài sản vô hình

Dịch vụ thẩm định tài sản vô hình đóng vai trò quan trọng trong việc xác định giá trị thực của các yếu tố phi vật chất như thương hiệu, quyền sở hữu trí tuệ, bí quyết công nghệ, phần mềm và danh tiếng doanh nghiệp. Đây là những tài sản không nhìn thấy nhưng lại có ảnh hưởng lớn đến tiềm lực tài chính và vị thế cạnh tranh của tổ chức. Với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế tri thức và thị trường số hóa, nhu cầu thẩm định tài sản vô hình ngày càng gia tăng. 

TỔNG QUAN

Khái niệm về tài sản vô hình

Tài sản vô hình là một loại tài sản đặc biệt – tuy không tồn tại dưới dạng vật chất cụ thể, nhưng lại nắm giữ giá trị kinh tế quan trọng và có thể định lượng được. Theo Từ điển Kinh tế học (Đại học Kinh tế Quốc dân), tài sản vô hình bao gồm những yếu tố như uy tín, bằng sáng chế, nhãn hiệu hàng hóa… dù không hữu hình nhưng vẫn mang giá trị quy đổi thành tiền tệ.

Theo Tiêu chuẩn Thẩm định giá quốc tế IVS 2013, tài sản vô hình là tài sản phi tiền tệ, không có hình thái vật chất, nhưng lại tạo ra quyền và lợi ích kinh tế cho chủ sở hữu. Tài sản vô hình được chia thành hai nhóm: tài sản có thể nhận biết được (như quyền sở hữu trí tuệ, phần mềm, nhãn hiệu…) và tài sản không thể nhận biết được, điển hình là lợi thế thương mại (Goodwill).

Chuẩn mực kế toán quốc tế IAS 38 định nghĩa tài sản vô hình là tài sản phi tiền tệ có thể nhận biết được, không có hình thái vật chất, và có khả năng tách biệt khỏi thực thể doanh nghiệp hoặc được hình thành từ các quyền hợp đồng.

Dịch vụ thẩm định tài sản vô hình

Tại Việt Nam, theo Thông tư 06/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính, tài sản vô hình phải thỏa mãn đồng thời các điều kiện sau:

  • Không có hình thái vật chất (nếu có, phần vật chất không đáng kể so với giá trị vô hình);
  • Có thể nhận biết và có bằng chứng chứng minh sự tồn tại (giấy chứng nhận, hợp đồng, hồ sơ…);
  • Có khả năng tạo ra thu nhập cho chủ sở hữu;
  • Có thể định lượng và xác định giá trị bằng phương pháp chuyên môn.

Thẩm định giá tài sản vô hình

Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng phụ thuộc vào tài sản trí tuệ, công nghệ và giá trị thương hiệu, dịch vụ thẩm định giá tài sản vô hình trở thành công cụ thiết yếu để xác định giá trị thực của những yếu tố không thể “sờ thấy nhưng đo đếm được”. Đây là cơ sở quan trọng để phục vụ cho các mục đích như:

  • Mua bán, chuyển nhượng hoặc góp vốn bằng tài sản vô hình;
  • Định giá doanh nghiệp trong các thương vụ M&A;
  • Phân chia lợi nhuận, xác định giá trị trong tranh chấp hoặc phá sản;
  • Thế chấp, bảo đảm tín dụng hoặc xác định giá trị thị trường cho mục đích kế toán, tài chính.

 

Việc thẩm định giá tài sản vô hình đòi hỏi kiến thức chuyên sâu, hiểu biết rộng về thị trường, pháp lý, tài chính và sở hữu trí tuệ. Do đó, quy trình này cần được thực hiện bởi các tổ chức thẩm định giá có năng lực chuyên môn cao, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế. Khi tài sản vô hình ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá trị doanh nghiệp, việc định giá chính xác không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là nền tảng chiến lược để tối ưu hóa tài sản và đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả.

ĐỐI TƯỢNG THẨM ĐỊNH

Tài sản hữu hình là những tài sản có hình dạng vật chất cụ thể, có thể đo lường, định lượng và sử dụng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc phục vụ nhu cầu của cá nhân, tổ chức. Trong dịch vụ thẩm định giá, các đối tượng tài sản hữu hình thường bao gồm:

  • Bất động sản
    • Nhà ở, căn hộ, biệt thự.
    • Đất ở, đất nông nghiệp, đất thương mại – dịch vụ, đất sản xuất – kinh doanh.
    • Tòa nhà văn phòng, khu công nghiệp, nhà xưởng, kho bãi.
    • Khu nghỉ dưỡng, khách sạn, resort.
  • Máy móc, thiết bị
    • Dây chuyền sản xuất, máy móc công nghiệp.
    • Thiết bị văn phòng, thiết bị y tế, thiết bị xây dựng.
    • Phương tiện vận tải (xe tải, xe cẩu, xe chuyên dụng…).
  • Tài sản chuyên dùng
    • Trang thiết bị đặc thù cho ngành y tế, giáo dục, quốc phòng…
    • Tài sản phục vụ nghiên cứu, sản xuất đặc biệt.
  • Hàng hóa, vật tư, nguyên vật liệu
    • Hàng tồn kho, hàng hoá lưu thông.
    • Nguyên liệu sản xuất, vật tư xây dựng.
  • Tài sản hình thành trong tương lai
    • Công trình đang thi công.
    • Tài sản theo hợp đồng mua bán chưa bàn giao.

Đối tượng thẩm định

MỤC ĐÍCH THẨM ĐỊNH 

Tài sản cố định vô hình là những giá trị không có hình thái vật chất cụ thể, nhưng mang lại lợi ích kinh tế lâu dài cho doanh nghiệp, như bản quyền, sáng chế, bằng phát minh hay thương hiệu. Việc thẩm định giá tài sản vô hình mang lại nhiều lợi ích quan trọng, cụ thể:

  • Xác định chính xác giá trị doanh nghiệp: Giúp doanh nghiệp đánh giá toàn diện hơn giá trị thực của mình, nhất là trong các hoạt động mua bán, sáp nhập hoặc gọi vốn.
  • Tính đúng chi phí và giá thành: Thẩm định giúp phân bổ chi phí khấu hao tài sản vô hình một cách hợp lý, từ đó tối ưu hóa việc tính giá thành sản phẩm/dịch vụ.
  • Thuận lợi trong giao dịch: Là cơ sở minh bạch để mua bán, chuyển nhượng hoặc góp vốn bằng tài sản vô hình giữa các bên.
  • Phát triển tài sản vô hình: Giúp doanh nghiệp hoạch định và triển khai hiệu quả các dự án đầu tư phát triển tài sản vô hình như thương hiệu, công nghệ, quyền sở hữu trí tuệ…
  • Đáp ứng các yêu cầu pháp lý – tài chính: Thẩm định giá được thực hiện trong nhiều trường hợp như: góp vốn liên doanh, cổ phần hóa, tái cấu trúc doanh nghiệp, giải thể, xử lý nợ, bảo hiểm, khiếu nại, hoặc phục vụ kế toán và kê khai thuế.

PHƯƠNG PHÁP THẨM ĐỊNH 

Trong thẩm định giá tài sản vô hình, việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào loại tài sản, mục đích định giá, thời điểm định giá và mức độ sẵn có của dữ liệu liên quan. Có ba cách tiếp cận chính thường được áp dụng, gồm: cách tiếp cận từ thu nhập, cách tiếp cận từ thị trường và cách tiếp cận từ chi phí. Ngoài ra, kỹ thuật phân tích độ nhạy cũng thường được sử dụng để kiểm tra độ tin cậy của kết quả thẩm định.

Cách tiếp cận từ thu nhập

Cách tiếp cận này dựa trên nguyên lý: giá trị của tài sản vô hình được xác định từ lợi ích kinh tế mà nó mang lại trong tương lai (dòng tiền, thu nhập hoặc chi phí tiết kiệm). Phương pháp này đặc biệt phù hợp với các tài sản có khả năng sinh lời rõ ràng và có lịch sử hoạt động tài chính minh bạch.

Các phương pháp tiêu biểu:

  • Phương pháp tiền sử dụng tài sản vô hình: Tính toán giá trị dựa trên khoản tiền mà bên sử dụng tài sản vô hình sẵn sàng chi trả.
  • Phương pháp lợi nhuận vượt trội (Excess Earnings Method): Đánh giá phần lợi nhuận vượt trội mà tài sản vô hình tạo ra so với lợi nhuận thông thường của tài sản hữu hình.
  • Phương pháp thu nhập tăng thêm: Xác định giá trị từ phần thu nhập gia tăng do việc sử dụng tài sản vô hình mang lại.

Cách tiếp cận từ thị trường

Đây là cách tiếp cận dựa trên so sánh với các tài sản vô hình tương tự đã được giao dịch trên thị trường, có thể là thông qua giao dịch công khai hoặc trên thị trường phi chính thức.

Đặc điểm và nguyên tắc:

  • So sánh các thông tin về đối tượng thẩm định với ít nhất 03 tài sản tương tự đã có giao dịch.
  • Nếu chỉ thu thập được dữ liệu từ 02 tài sản, phương pháp này chỉ đóng vai trò kiểm tra đối chiếu, không được sử dụng làm căn cứ chính.
  • Dữ liệu tham khảo có thể đến từ: các sàn giao dịch tài sản trí tuệ, hồ sơ định giá trước đó, hoặc các báo cáo tài chính công khai có liên quan đến tài sản vô hình.

Cách tiếp cận từ chi phí

Phương pháp này xuất phát từ nguyên tắc thay thế: giá trị tài sản vô hình không được vượt quá chi phí để tạo ra hoặc thay thế nó bằng một tài sản tương tự về công dụng và chức năng.

Hai phương pháp chính trong cách tiếp cận này:

  • Phương pháp chi phí tái tạo: Ước tính giá trị tài sản dựa trên chi phí để tạo ra bản sao chính xác.
  • Phương pháp chi phí thay thế: Dựa trên chi phí để tạo ra một tài sản mới có chức năng tương đương.
  • Chi phí thường được tính đến bao gồm:
    • Chi phí nghiên cứu, phát triển;
    • Chi phí nhân công, nguyên vật liệu;
    • Chi phí đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ;
    • Chi phí duy trì và khai thác như quảng cáo, bảo trì, đảm bảo chất lượng…

 Phân tích độ nhạy

Dù sử dụng phương pháp nào, thẩm định viên cần áp dụng kỹ thuật phân tích độ nhạy để kiểm tra mức độ ổn định của kết quả thẩm định. Kỹ thuật này đánh giá sự thay đổi của giá trị tài sản khi các thông số chủ chốt (như tỷ suất chiết khấu, tỷ suất vốn hóa…) thay đổi trong một phạm vi nhất định.

HỒ SƠ THẨM ĐỊNH 

Để thực hiện việc thẩm định giá tài sản vô hình một cách đầy đủ và chính xác, khách hàng cần chuẩn bị các hồ sơ, tài liệu sau:

  • Giấy tờ pháp lý xác nhận quyền sở hữu: Các văn bản như bằng cấp, quyết định hoặc xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về quyền sở hữu tài sản vô hình.
  • Hợp đồng và thỏa thuận liên quan: Bao gồm hợp đồng mua bán, chuyển nhượng, hợp tác hoặc các thỏa thuận kinh tế có liên quan trực tiếp đến tài sản vô hình.
  • Tập hợp chi phí đầu tư: Các chứng từ, tài liệu phản ánh chi phí hình thành và phát triển tài sản vô hình như chi phí nghiên cứu, thiết kế, triển khai, đăng ký quyền sở hữu trí tuệ,…
  • Chứng minh hiệu quả khai thác: Tài liệu chứng minh khả năng mang lại lợi ích kinh tế từ việc sử dụng hoặc khai thác tài sản vô hình như báo cáo tài chính, hợp đồng khai thác, bản phân tích hiệu quả đầu tư,…
  • Tài liệu liên quan khác: Các thông tin bổ sung có giá trị hỗ trợ quá trình thẩm định như tài liệu kỹ thuật, dữ liệu thị trường, hoặc hồ sơ pháp lý liên quan.

Hồ sơ thẩm định giá

QUY TRÌNH THẨM ĐỊNH

Theo Tiêu chuẩn thẩm định giá Việt Nam số 05 (ban hành kèm theo Thông tư số 28/2015/TT-BTC), quy trình thẩm định giá tài sản vô hình gồm 6 bước cơ bản:

Bước 1: Xác định tổng quát tài sản và cơ sở giá trị

  • Xác định đặc điểm tài sản vô hình: Tên gọi, chức năng, khả năng sinh lợi, thông số kỹ thuật, tình trạng bảo hộ sở hữu trí tuệ, thời hạn khai thác, khả năng tranh chấp…
  • Mục đích và thời điểm thẩm định: Phục vụ chuyển nhượng, góp vốn, chuyển giao, thế chấp, cổ phần hóa,… Thời điểm có thể là quá khứ, hiện tại hoặc tương lai (có giả định kèm theo).
  • Cơ sở giá trị áp dụng: Giá trị thị trường hoặc phi thị trường tùy theo mục đích.
  • Đối tượng sử dụng kết quả: Khách hàng và các bên thứ ba theo hợp đồng.

Bước 2: Lập kế hoạch thẩm định giá

Thẩm định viên xây dựng kế hoạch chi tiết về phương pháp, thời gian, nhân sự, tài liệu cần thu thập, mục tiêu cụ thể… để triển khai quá trình thẩm định hiệu quả và minh bạch.

Bước 3: Khảo sát thực tế, thu thập thông tin

Thu thập các thông tin liên quan:

  • Đặc điểm, tình trạng pháp lý và quyền sở hữu tài sản vô hình.
  • Khả năng tạo thu nhập, các giao dịch trong quá khứ.
  • Chi phí hình thành, điều kiện khai thác tài sản.
  • Yếu tố thị trường: cung – cầu, đối thủ cạnh tranh, ngành nghề, xu hướng kinh tế vĩ mô…

Đối với các tài sản như sáng chế, bí mật kinh doanh, nhãn hiệu, tên thương mại, cần xem xét các yếu tố đặc thù như: tình trạng bảo hộ, hiệu quả sử dụng, nguy cơ bị xâm phạm, khả năng chuyển giao, sức hút với thị trường…

Bước 4: Phân tích thông tin

  • Phân loại, xác minh, đối chiếu và xử lý các dữ liệu thu thập được.
  • Phân tích tính hợp lệ của thông tin và mức độ ảnh hưởng đến giá trị tài sản.
  • Xem xét các giả định hoặc giả định đặc biệt trong trường hợp thiếu thông tin chắc chắn.

Bước 5: Xác định giá trị tài sản

Áp dụng một hoặc kết hợp các cách tiếp cận sau:

  • Cách tiếp cận thị trườngPhương pháp so sánh
  • Cách tiếp cận chi phíChi phí thay thế hoặc chi phí tái tạo
  • Cách tiếp cận thu nhậpTiền sử dụng tài sản, lợi nhuận vượt trội, thu nhập tăng thêm

Lựa chọn phương pháp dựa trên mục đích thẩm định, tính chất tài sản, mức độ dữ liệu sẵn có và các quy định liên quan.

Bước 6: Lập báo cáo và phát hành chứng thư thẩm định giá

  • Trình bày rõ ràng kết quả, phương pháp sử dụng, giả định áp dụng và các phân tích liên quan.
  • Gửi báo cáo kết quả và chứng thư thẩm định giá cho khách hàng và các bên liên quan.

 

Thẩm định giá Thành Nam là đơn vị thẩm định độc lập uy tín hàng đầu tại Việt Nam với hơn 10 năm kinh nghiệm. Chúng tôi là đối tác tin cậy của nhiều ngân hàng lớn như MSB, VietinBank, BIDV, Agribank… và là thành viên chính thức của các tổ chức uy tín trong nước và quốc tế như Hiệp hội Thẩm định giá Việt Nam (VVA), ASEAN Valuers Association (AVA) và WAVO – Tổ chức Thẩm định giá Thế giới.

Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và quy trình làm việc minh bạch, Thành Nam cam kết cung cấp các dịch vụ thẩm định và chứng minh tài chính nhanh chóng – chính xác – trọn gói, không phát sinh chi phí, đảm bảo bảo mật tuyệt đối và hỗ trợ chuyên nghiệp trên toàn quốc.

Chúng tôi không ngừng đổi mới, mở rộng hợp tác quốc tế và hướng đến tiêu chuẩn toàn cầu nhằm mang đến những giá trị bền vững và trải nghiệm tốt nhất cho khách hàng.

Hãy để lại thông tin của bạn, đội ngũ chuyên viên của Thành Nam sẽ nhanh chóng liên hệ và hỗ trợ tận tình!

Danh mục dịch vụ

GỬI YÊU CẦU BÁO GIÁ